વાગે છે ઉરમાં ઝીણી ઝીણી સિતાર આજે.

લાવ્યો છું એની આંખોમાંથી ખુમાર આજે.

આવો, જીવન-મરણનો સમજાવું સાર આજે.

અંતરની રૂપરેખા આંખોમાં તરવરે છે,

તાદૅશ્ય છે, નજરમાં જીવન-ચિતાર આજે.

કાલે વિચાર મારા જીવન બની રહેશે,

છોને બની રહ્યું છે જીવન વિચાર આજે.

જીવન તરી રહ્યું છે મદિરાની મોજ માંહે,

પ્યાલામાં જોઉં છું હું મારો ઉગાર આજે.

આ પંથ પણ જીવનનો ‘ઘાયલ’ બહુ વિકટ છે,

કરવા પડે છે ડગલે પગલે વિચાર આજે.

મારા કવનનું આટલું ઊંડું મનન ન કર,
કંઈ યાદ થઈ જશે તો ભૂલાવી નહીં શકે.

ના માંગ એની પાસે ગજાથી વધુ જીવન,
એક પળ એ એવી દેશે વિતાવી નહીં શકે.

અંતિમ દર્દ હોય તો આવે છે સ્તબ્ધતા,
સાચો વિરહ છે એ જે રડાવી નહીં શકે.

તે વેળા માન તારી મહત્તા બધી ગઈ,
જ્યારે તને કશું ય સતવી નહીં શકે.

એવા કોઈ સમયને હું ઝંખું છું રાતદિન,
તું આવવાને ચાહે, ને આવી નહીં શકે.

એક જ સલામતી છે કે પડખામાં દિલ રહે,
એ બહાર જો જશે તો બચાવી નહીં શકે.

ખુશ્બુ હજી છે બાકી, જુઓ સુઘીં શકો મને,
હું પાનખર નથી, વીતેલી વસંત છુ.

હદથી વધી જઇશ તો તુરતજ મટી જઇશ,
બીંદુ ની મધ્યમા છુ, તેથી અનંત છુ.

બંન્ને દશામાં શોભુ છુ, ઝુલ્ફોની જેમ હું,
વીખરાયેલો કદી હું, તો કદી તન તો તંત છુ.

રસ્તે પલાંઠી વાળીને, બેઠો છુ હું મરીઝ
ને આમ જોઇએતો નશાધુત નશંત છુ.

જીવન મરણ છે એક બહુ ભાગ્યવંત છુ
તારી ઉપર મરું છુ, તેથી જીવંત છુ.

અહી દુખઃની દુિનયામાં એક રંગ જોયો ,ભલે સુખનુ જગ હો પૃકારે-પૃકારે,
સુજનની કબર ક ે ગુનેગારની હો ,છે સરખી ઉદાસી મઝારે-મઝારે…

હ્રદય મારુ કોમળ, નઝર મારી સુન્દર,કળા મારી મોહક િવચારે-િવચારે,
નથી આભને પણ કશી જાણ એની ,કે મે ચાંદ જોયા િસતારે-િસતારે…

અમારા બધા સુખ અને દુખઃની વચ્ચે ,સમયના િવના કંઈ તફાવત ન જોયો,
બધીયે મજાઓ હતી રાતે – રાતે ,અને સંતાપો એનો સવારે-સવારે…

નથી ઝંખના મારી ગમતી જો તમને ,તો એનુ નીવારણ તમારુ િમલન છે,
તમે આમ અવગણના કરતા જશો તો ,થતી રહેશે ઈચ્છા વધારે-વધારે…

અમસ્તો – અમસ્તો હતો પૃશ્ન મારો ,હકીકતમાં છે કોની સાચી બુલંદી???
જવાબ એનો દેવા ઉઠી આંગળીઓ ,તમારી િદશામાં િમનારે-િમનારે…

જીવન કે મરણ હો એ બન્ને િસ્થિતમાં ,”મરીઝ” એક લાચારી કાયમ રહી છે,
જનાઝો જશે તો જશે કાંધે – કાંધે , જીવન પણ ગયુ છે સહારે-સહારે…

આ દર્દ મહોબતનું જે હરગિઝ નથી મટતું
ઉપરથી મજા એ કે મને એની દવા યાદ

મન દઇને ‘મરીઝ’ એ હવે કંઇ પણ નથી કહેતાં
સૌ મારા ગુનાની મને રહેશે સજા યાદ

ન સ્પર્શી કોઈ અવગણના કદી પણ મારા ગૌરવને,
કે હું ઉપકાર છું એવો જે યાદ આવી નથી શકતો.

ગયો ને જાય છે દુ:ખનો સમય એક જ દિલાસા પર,
કે વીતેલો સમય પાછો કદી આવી નથી શકતો.

તમે આવ્યાં હતાં પાછા જવાને તો ભલે જાઓ,
તમે મારું જીવન છો તમને થોભાવી નથી શકતો.

તમે કાલે હતાં કેવાં અને આજે થયાં કેવાં,
તમારી સાથ પણ હું તમને સરખાવી નથી શક્તો.

બહાનું કેમ શોધું હું ‘મરીઝ’ એના મિલન કાજે,
નિખાલસ છું હું તેથી વાત ઊપજાવી નથી શકતો.

મારા ગુનાહો જોઈ, મને બેશરમ ન માન,
સાથે જ ભોગવું છું સજા કોણ માનશે?

દિલ મારું, પ્રેમ મારો, અને એમની શરત!
મેં ખુદ કહી છે કેટલી ‘ના’ કોણ માનશે?

વરસો થયા હું જેમની મહેફીલથી દૂર છું,
ત્યાં પણ હજી છે મારી જગા કોણ માનશે?

છે ખુશનસીબ વ્યક્ત કરે જે ઉદારતા,
દિલમાં રહી ગઈ તે દયા કોણ માનશે?

જે વાત પર બધાએ શિખામણ દીધી ‘મરીઝ’,
સંમત હતો હું એમાં ભલા કોણ માનશે?

લ્યો નવાઇ આપની શંકા સુધી પહોંચી ગઇ.
બસ હવે આગળ અમે દિલની કથા કહેતા નથી.

એને તું સંયમ કહે, તારી કૃપા કિંતુ અમે,
મનમાં નબળાઇ છે તેથી દુર્દશા કહેતા નથી.

એ જ લોકો થઇ શકે છે મહેફિલોની આબરૂ,
જેઓ વેરાનીને પણ સૂની જગા કહેતા નથી.

બે જણા દિલથી મળે તો એક મજલીસ છે ‘મરીઝ’
દિલ વિના લાખો મળે, એને સભા કહેતા નથી.

• મરીઝ

કાલે સૂરજ તો ઉગશે-પણ તેથી ક્યાં છે નક્કી,
ઓ વિરહ રાત તારા દિવસ ફરી જવાના.

વરસો પુરાણો સંબંધ તોડી નથી શકાતો ,
કાંઠા પર આવી મોજાં પાછા ફરી જવાના.

મારી શિકાયતોને તો સાંભળો છો રસથી,
પણ જ્યાં ગયા અહીંથી તો વિસરી જવાના.

અમથું જગત છે એમાં અમથું જીવન જીવીએ,
એમજ “મરીઝ” એક દિન અમથા મરી જવાના.

મારા ગુનાહો જોઈ, મને બેશરમ ન માન,
સાથે જ ભોગવું છું સજા કોણ માનશે?

દિલ મારું, પ્રેમ મારો, અને એમની શરત!
મેં ખુદ કહી છે કેટલી ‘ના’ કોણ માનશે?

વરસો થયા હું જેમની મહેફીલથી દૂર છું,
ત્યાં પણ હજી છે મારી જગા કોણ માનશે?

છે ખુશનસીબ વ્યક્ત કરે જે ઉદારતા,
દિલમાં રહી ગઈ તે દયા કોણ માનશે?

જે વાત પર બધાએ શિખામણ દીધી ‘મરીઝ’,
સંમત હતો હું એમાં ભલા કોણ માનશે?